facebook youtube twitter

Мәдениеті

Мәдениет

Қазақтар – аса қонақжайлы адамдар. Егер сіз қазақтың отбасына, тіпті кездейсоқ қонаққа келетін болсаңыз, бұл жерде Сізді өмір бойы күткендей сый-құрметке ие боласыз. Ерте кезден балалық шағынан бастап қазақтарға қонақтар мен үлкендерге деген құрмет сезімі дарытылады, бейбітшілік пен төзімділік принциптеріне баулиды. Бұның барлығы – қазақ мәдениеті мен дәстүрлерінің ұлттық ерекшеліктері. Осының арқасында Қазақстанның тарихында елеулі ұлттық немесе діни шиеленістер аталмаған. Дәстүр бойынша әр қонаққа ұлттық тағамдарды ұсынады, кигіз үйдің төріне қонақты жайғастырады.

Кигіз үй 



Кигіз үй  – атақты «көшіп-қонатын» үй, ыңғайлы, қолайлы және жайлы, өмір салты мен жергілікті талаптарға тамаша келісті- еуразиялық көшпенділердің ең танымал өнертабыстардың бірі болып табылады. Ол оңай жиналады және шашылады (қазақтың әйелі оны жарты сағатта жасай алады дейді) жылқымен және түйемен оңай тасымалданады.

Кигіз үй үш негізгі элементтен тұрады: торлардан кеңейтілетін негіздері (кереге), күмбез (юк) және дөңгелек басы (шаңырақ). Ежелгі кезден түркі елдері көшпелі тұрғын үйлерінің ең білікті өнератапқыштары ретінде танымал болған.

Қазақстан әшекейлердің ортасында өмір сүреді. Әрбір кигіз үй қолдан жасалған сәнді қабырға кілемдерімен және түрлі-түсті оюлармен әрлендірілген. Ағаштан, сүйектерден және металлдардан жасалған еңбек құралдары да әсемделген. Бас киімдер, көйлектер, сөмкелер мен тоқымдар да керемет безендірілген. Қазақстан ағаш шәшкелер, пиалалар, қымыз (жылқы сүтінен жасалған сусын) ішетін тостағандарын әрлеу үшін дәстүрлі өнерді қолданады.

Тау ешкілерінің мүйіздері төсектерді сәндеу үшін жиі пайдаланылады. Теріден белдіктер мен су және қымызға арналған құтылар (торсықтар) тігіледі. Қазақтың кәсіпшілері – епті және шебер зергерлер. Дәстүрлі қазақтың қоңырау тәрізді сырғалары, бірегей ақ күмістен жасалған білезіктер, мойынға салатын әшекейлер – бұның қайсысы болмасын сәнқой қызды бейжай қалдырмайды.

Қазақтың ұлттық киімі  



Қазақстанның әрбір облысында ұлттық киімге деген өз ерекшеліктері болады. Бірақ бұл кейбір элементтері арқылы көрінуі мүмкін: өңдеу, оюлау немесе әшекейлеу.  Жалпы дәстүрлі қазақтың ұлттық ерлер киімі шапаннан (аса қымбат кестеленген барқыттан жасалған белдігі бар халат) және бас киім – жұмсақ тақия, үлкен қалпақ немесе түлкінің терісінен жасалған (малақай) бас киімнен тұрады.

Әйелдердің ұлттық киімі ақ мақта қағаз немесе түрлі-түсті жібек көйлек, кестеленген барқыт желетке және жібек шарфы бар биік қалпақтан тұрады. Жасы келген әжелер ақ матадан өзіндік күлапара – кимешек киеді. Қалыңдықтар қауырсынмен әшекейленген сәукеле дейтін биік әдемі бас киім киеді.

Ұлттық  фольклор

халық шығармашылығы, яғни аңыздар, қиссалар, ертектер, мақал-мәтелдер, жұмбақтар, жаңылтпаштар және т.б.Ол нақты тарихи фактілер мен тұлғаларды бейнелеуге ғана арналмай, өткен тарихтың басты-басты мән - мазмұнын көркемдік-бейнесі тұрғыдан білдіруге саяды. Фольклор рухани мәдениеттің маңызды құрамдас бөлігі, халық бұқарасының, этностардың көркемдік ой-толғамының неғұрлым пәрменді нысаны, олардың эстетикалық дарыны мен талғамының, адамгершілік ереже - қағидаларының шоғырлы көрінісі мен топтамасы болып табылады. Фольклордағы көркемдік жинақтама бейнелер арқылы халық қоғамдық өмірдің әр түрлі құбылыстарына көзқарас тұрғысын білдірген

Казахская национальная кухня



Қазақ халқы асты жоғары бағалап, қадірлей білген. Сондықтан қазақтар адам қажеттіліктерінің ішінде тағамды жоғары қойған. «Астан үлкен емессің», «Ерді қорласаң састырар, асты қорласаң құстырар» деген секілді ескертпе сөздер, мақал- мәтелдер осының дәлелі. Қай заманда, қалай айтылғанына қарамастан, халық асты құрметтеудің жолын, оны әзірлеудің көзін, ретін таба білген. Ел мен елді татуластыруды, жақсылар мен жайсандарды құрметтеуді, өздерінің мырзалық, мәрттік үлгілі, өнегелі қасиеттері мен артықшылықтарын, ел дәулетін қазақ кең дастарқаны арқылы яғни ас, қонақасы арқылы көрсеткен. 



Одан кейін шайға (сүтпен немесе қаймақпен) бауырсақтар беріледі – ол майда қуырылған дөңгелек қамыр, мейіз, ірімшік және құрт- кептірілген ірімшіктен жасалған кішкене дөңгелектер.

Одан кейін дастарханға жылқы етінен немесе қой етінен тағамдар қойылады: қазы, шұжық, жал, жая, қарта, қабырға. Қазақтардың ең танымал тағамдарының бірі – бесбармақ. Бұл ұлттық басты тағам. Бесбармақ қазақ тілінен аударғанда «бес саусақ» дегенді білдіреді.




Бесбармақ әдетте піскен еттен (бірнеше түрі – жылқы еті, сиыр еті және түйе еті), үшбұрыш етіп кесілген қамырдан және нәрлі сорпадан тұрады.

Дастархан басында піскен етті бөлу – ерекше маңызы бар  тұтастай бір жора  болып табылады. Дастархан басында отырған қонақтардың  үй иесінің қолынан қандай ет бөліктерін алатынына қатысты нақты бір дәреже сатысы сақталады: жамбас сүйектері мен жіліншік егде құрметті қонақтарға береді, кеуде сүйегі балаға немесе келінге беріледі – мойын омыртқа тұрмысқа шықпаған қыздарға және т.б.

Ерекше тәсілмен әзірленген қойдың басын бұзу және басқа қонақтарға бөліктерін беруді жоғары дәрежелі құрметті қонақтың біріне тапсырады. Жергілікті дәстүрге сәйкес етті ең бірінші кәрілерге, одан кейін – балаларға, жақындарға және алыс туыстарға және т.б. береді.

Қазақтың ас үйіндегі бірінші дәстүрлі тағам – сорпа Ет желінген соң сорпаны әкеледі. Сорпа деп қазақ ұғымында малдың, аңның, балықтың, құстың қайнатып пісірілген етінің суға шыққан сөлін, маңызын айтады, яғни еттің ең күшті нәрі. Ең дәмді сорпа сиыр етінің сорпасы, содан кейінгі орынды қой және ешкі етінің сорпасы алады. Жас жылқы мен сиырдың, сондай-ақ, қойдың сорпасы өте дәмді болады. Асылған ет мол болса және ол қайнап жатқанда көбірек сапырса сорпасы дәмді және жұғымды болады. 





Дәстүрлі қазақ тағамы ет және сүт өнімдеріне негізделген. Оған кейіннен көкөністер, жемістер, балықтар, теңіз өнімдері, ұн тағамдары мен тәттілер қосылды.

Бүгінгі күні бір дастархан басында Қазақстанда тұратын көптеген елдердің өкілдері жиналады: орыстар мен татарлар, украиндер мен өзбектер, ұйғырлар мен дұңғандар, немістер мен кәрістер. Осы халықтар бірнеше ғасырлар бойы қазақтармен тату-тәтті өмір сүрген және олардың күнделікті өміріне және мәдениетіне, және де ас үйіне әсер етті. Сондықтан заманауи қазақтың тағамдары өзбек, ұйғыр, орыс, татар және кәріс тағамдарын да қосады.

Источник